A Roboam, sin Salomonov, kraljevao je u Judi. Roboam je imao četrdeset i jednu godinu kada je počeo kraljevati, a sedamnaest je godina vladao u Jeruzalemu, gradu koji Jahve odabra od svih Izraelovih plemena da ondje stavi Svoje Ime. Ime njegove majke bijaše Naama, Amonka.
Juda učini zlo u očima Jahvinim te Ga svojim grijesima, što ih počiniše, izazvaše na ljubomoru više od svega što učiniše njihovi oci.
I oni sebi sagradiše uzvišice, stupove i ašere na svakom visokom brežuljku i pod svakim zelenim stablom.
Bilo je čak i hramskih bludnika u zemlji; činili su po svim gnusobama naroda koje je Jahve protjerao ispred sinova Izraela.
Pete godine kralja Roboama uzađe Šišak, kralj Egipta, na Jeruzalem.
I oni sebi sagradiše uzvišice, stupove i ašere na svakom visokom brežuljku i pod svakim zelenim stablom.
Jer i oni načiniše sebi visine i stupove i lugove na svakom visokom humu i pod svakim zelenim drvetom.
וַיִּבְנוּ גַם הֵמָּה לָהֶם בָּמוֹת וּמַצֵּבוֹת וַאֲשֵׁרִים עַל כָּל גִּבְעָה גְבֹהָה וְתַחַת כָּל עֵץ רַעֲנָֽן
va/i.yiv.Nu gam- He.mah la./Hem ba.Mot u./ma.tze.Vot va./'a.she.Rim 'al kol- giv.'Ah ge.vo.Hah ve./Ta.chat kol- 'etz ra.'a.Nan
Bilješke i bookmarkovi dostupni su prijavljenim čitateljima. Prijavi se da bi spremao komentare uz stihove.
"I sagradiše također oni sebi uzvišice i stupove i ašere na svakom brdu visokom i pod svakim drvetom zelenim."
1. I sagradiše također oni sebi Izvornik: וַיִּבְנוּ גַם הֵמָּה לָהֶם [vayivnu gam hema lahem] Gramatika: Glagol 'bana' (graditi) je u wayyiqtol obliku (narativni imperfekt) koji označava prošlu radnju u nizu. Dodatak zamjenica 'gam hema' (također oni) i 'lahem' (sebi) gramatički pojačava subjekt i naglašava njihovu namjeru. Značenje: Ova fraza ističe da je Judino kraljevstvo svjesno i vlastitom voljom oponašalo grijehe okolnih naroda i sjevernog kraljevstva. Izgradnja vlastitih kultnih mjesta bila je izravna pobuna protiv središnjeg i jedinog legitimnog svetišta u Jeruzalemu.
2. uzvišice Izvornik: בָּמוֹת [bamot] Gramatika: Množina imenice 'bama' koja označava povišeno mjesto, prirodno brdo ili umjetnu platformu. U biblijskom tekstu gotovo uvijek nosi izrazito negativnu konotaciju kada se odnosi na žrtvenike izvan hrama. Značenje: Bamot su bila lokalna svetišta na otvorenom gdje su se prinosile žrtve, što je bilo u direktnoj suprotnosti s deuteronomističkim zakonom o jednom mjestu štovanja. Njihova izgradnja simbolizira sinkretizam i neposluh prema Jahvinim zapovijedima.
3. i stupove Izvornik: וּמַצֵּבוֹת [umatsevot] Gramatika: Veznik 'vav' (i) spojen s množinom imenice 'matseva', izvedene iz korijena 'natsav' (stajati, postaviti uspravno). Označava uspravne kamene spomenike ili stele. Značenje: Ovi kameni stupovi često su predstavljali muška božanstva (poput Baala) ili su služili kao falički simboli u kanaanskim kultovima. Mojsijev zakon je izričito zabranjivao njihovo podizanje jer su vodili u idolopoklonstvo (Lev 26,1).
4. i ašere Izvornik: וַאֲשֵׁרִים [va'asheriym] Gramatika: Veznik 'vav' i množina imenice 'asherah'. Zanimljivo je da ovdje riječ ima muški nastavak za množinu (-im), iako je Ašera žensko božanstvo, što sugerira da se misli na fizičke predmete, odnosno drvene stupove. Značenje: Ašere su bile drveni stupovi ili stilizirana stabla posvećena kanaanskoj božici majčinstva i plodnosti Ašeri. Njihovo postavljanje uz oltare predstavljalo je vrhunac religijskog kompromisa i oskvrnuća čiste vjere u Izraelu.
5. na svakom brdu visokom i pod svakim drvetom zelenim Izvornik: עַל כָּל גִּבְעָה גְבֹהָה וְתַחַת כָּל עֵץ רַעֲנָֽן ['al kal giv'a gevoha vetachat kal 'ets ra'anan] Gramatika: Prijedložne fraze s pridjevima 'gevoha' (visok) i 'ra'anan' (bujan, svjež, zelen). Ponavljanje riječi 'kal' (svaki) služi kao stilska hiperbola. Značenje: Ovo je stereotipna deuteronomistička formula za osudu poganskih kultnih mjesta u prirodi. 'Zeleno drvo' asocira na plodnost i životni sok, što je privlačilo narod kanaanskim kultovima plodnosti radije nego pouzdanju u suverenog Boga.
Ovaj stih (1. Kraljevima 14,23) predstavlja klasičnu deuteronomističku osudu otpada od prave vjere u Judinom kraljevstvu pod kraljem Roboamom. Opisana praksa pokazuje duboki religijski sinkretizam, gdje su Izraelci usvojili kanaanske obrede plodnosti i način štovanja u prirodi (uzvišice, sveti stupovi, ašere), napuštajući time isključivi savez s Jahvom i odredbu o centralnom svetištu.
Naglašavanje da su kultna mjesta bila prisutna na 'svakom' visokom brdu i pod 'svakim' zelenim drvetom hiperbolično ilustrira sveprisutnost ovog idolopoklonstva. Time se podcrtava ozbiljnost Judinog grijeha, koji nije bio samo izolirani incident, već je postao raširen po cijeloj zemlji, poprimivši razmjere nacionalne epidemije koja će na kraju rezultirati božanskim sudom.